slaskie.travel
Wzgórze św. Małgorzaty to miejsce najstarszego osadnictwa na terenie Bytomia. Niewielkie wzniesienie, które opływa rzeczka Bytomka, niegdyś chronione było jeszcze przez rozległe mokradła. Z tychże powodów w XI wieku Piastowie zbudowali tutaj drewnianą warownię, strzegącą polsko-czeskiej granicy i szlaków handlowych wiodących z Krakowa do Wrocławia oraz z Polski na Morawy. Gród został ostatecznie zniszczony prawdopodobnie podczas wojen husyckich, w XV wieku. Wcześniej, na północ od grodziska, rozwinął się ośrodek miejski, w którego najbliższym sąsiedztwie wyrósł zamek książąt bytomskich.
W XII wieku na Wzgórzu św. Małgorzaty stanął niewielki kościółek w stylu romańskim. Znamy jego domniemany wygląd, ponieważ zachował się szczególny zabytek z jego przedstawieniem. Jest to tzw. tympanon Jaksy, zdobiący niegdyś wrocławski kościół św. Michała, a teraz przechowywany w tamtejszym Muzeum Architektury. Wśród płaskorzeźbionych postaci na tympanonie umieszczono księcia Bolesława Kędzierzawego z modelem kościoła – opatrzonego napisem „Bitom” – w dłoniach. Tympanon wykonano prawdopodobnie w latach 1160-63. Kościół, który dziś możemy oglądać na Wzgórzu św. Małgorzaty, pochodzi z końca XIX wieku. Został wzniesiony na miejscu wcześniejszych – trzech kolejnych – budowli, w roku 1881. Bezpośredni poprzednik, drewniany kościółek, został rozebrany, gdyż groził zawaleniem. Budynek wymurowano w stylu neogotyckim. Projekt przygotował mistrz murarski Jan Kowolik. Kościół jest orientowany, jednonawowy, z wieżą od strony zachodniej. Wpierw pełnili w nim posługę benedyktyni, później premonstratensi. Wreszcie, od 1935 roku, istnieje tutaj klasztor księży werbistów. Przy kościele znajduje się cmentarz parafialny.
