Zabytkowy układ urbanistyczny rynku w Czeladzi

Miejscowość:
Czeladź
Odsłuchaj tekst
Dodaj do planera

Czeladź

Czeladź jest najstarszym miastem Zagłębia Dąbrowskiego. Osada powstała w średniowieczu przy brodzie, a później moście na Brynicy, którym wiódł szlak handlowy z Krakowa na Śląsk. Miasto obdarzył prawami miejskimi najpewniej książę opolsko-raciborski Władysław, w latach 60. XIII wieku. Wkrótce, na wschód od książęcej warowni, wytyczono rynek i stworzono podwaliny miasta średniowiecznego.

Zabytkowy rynek

Układ urbanistyczny z czasów lokacji Czeladzi jest czytelny do dziś, a na Górnym Śląsku ma swój odpowiednik chociażby w Żorach. Kształtem przypomina owal o długości mniej więcej 300 m i szerokości około 185. Po obu stronach miasta znajdowały się bramy: od wschodu Krakowska, a od zachodu Bytomska. Kupcy przemieszczali się dwiema głównymi, szerokimi drogami, przecinającymi Rynek przy północnej pierzei (ciąg dzisiejszych ulic Bytomskiej i Będzińskiej) i przy południowej (ulice Rynkowa i Kościelna). Węższe uliczki prowadziły z Rynku ku obwarowaniom. Centrum osady stanowił kwadratowy Rynek, który był miejscem targowym. Przez stulecia otaczały go drewniane domy mieszczańskie. Ważnym budynkiem na Rynku była karczma wójtowska, i – oczywiście - ratusz. Od XVI stulecia miasto mogło się również pochwalić murowaną świątynią, stojącą w miejscu dzisiejszego kościoła św. Stanisława. Z czasem miasto otoczyło się murami, ale po potopie szwedzkim zostały rozebrane.

Rynek obecnie

Mimo przemian politycznych i gospodarczych, dzisiejszy Rynek w Czeladzi zachował kształt z czasów lokacji. Niestety, najbardziej okazałe budynki miejskie nie przetrwały do naszego czasu: kryta łamanym dachem, rozłożysta karczma wójtowska, która stała w północno-zachodnim narożniku Rynku, została rozebrana podczas I wojny światowej, ratusz zaś, stojący na środku placu, zniknął w roku 1941. Warto zwrócić uwagę na kamienicę z numerem 22 na ścianie. Późnobarokowy szczyt i portal wejściowy świadczą o jej dawnym pochodzeniu. Kiedyś gościł w niej książę Józef Poniatowski. Pod numerem 2 odnajdziemy dawny zbór ariański z końca XVI lub początku XVII wieku, którego wyróżnikiem jest stylowy, renesansowy portal. Stare czasy pamiętają też domy podcieniowe (Rynek 3 i ul. Kościelna 2). Na odnowionym niedawno placu rynkowym stoi zadaszona studnia. Pozostałością dawnych murów miejskich są mury oporowe potężnej, czeladzkiej fary.

Wyświetlenia:  1
Lokalizacja:

Ul. Rynek 1
41-250 Czeladź
Gmina: Czeladź


Region turystyczny: 
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia
Lokalizacja: 
W centrum miasta
Kategoria: 
Dziedzictwo kulturowe

Informacje ogólne:
Rodzaj obiektu:  Zabytkowa zabudowa

Dostępność Całoroczny
Twoja ocena:
Ocena: 0.0 (Oddano 0 głosy)
Trasa
Trasa
Szlak znakowany
Trasa narciarska
Do startu
Do mety
PDF
KML
GPX
Pliki dźwiękowe
W pobliżu
Czeladź
1.95 km
Pogoda
Katowice
Zakwaterowanie w pobliżu
Czeladź
0.49 km
Czeladź
1.25 km
Czeladź
1.61 km
Siemianowice Śląskie
2.16 km
Czeladź
2.38 km
Gastronomia w pobliżu
Czeladź
0.29 km
Czeladź
0.29 km
Czeladź
0.35 km
Czeladź
0.56 km
Czeladź
0.67 km
Wydarzenia w pobliżu
Siemianowice Śląskie
2020-12-10
4.57 km
Siemianowickie Centrum Kultury – Park Tradycji zaprasza w czwartek 10 grudnia o godzinie 16.00 na seans filmowy w ramach KINA SENIORA 60+.
Siemianowice Śląskie
2020-12-08
5.10 km
SCK Park Tradycji zaprasza na wieczór wspomnieniowy o tym wyjątkowym, brytyjskim artyście. „Wyobraź sobie” – w 40 rocznicę śmierci Johna Lennona.
Siemianowice Śląskie
2020-12-12
5.10 km
Siemianowickie Centrum Kultury – Bytków zaprasza na koncert zespołu KRÓL w sobotę 12 grudnia o godzinie 19.00.
2020-11-28
6.21 km
Teatr Zagłębia zaprasza 28 listopada o godzinie 18:00 na spektakl pt. PRZODOWNICY MIŁOŚCI. REWIA ZWIĄZKOWO-ROBOTNICZA.
2020-12-01
6.21 km
Teatr Zagłębia zaprasza 1 grudnia o godzinie 9:00 i 10:30 na spektakl pt. Szewczyk Dratewka.